بهره باز (Open Interest یا OI) یکی از داده‌های اصلی بازار مشتقات است. این شاخص درباره قراردادهایی اطلاعات می‌دهد که هنوز باز هستند و بسته یا تسویه نشده‌اند. OI با حجم معاملات یکی نیست و همین تفاوت برای تحلیل کوتاه‌مدت اهمیت دارد.
بهره باز (Open Interest) چیست؟
OI مجموع موقعیت‌های قراردادهای مشتقه باز را توصیف می‌کند.
OI درباره مقدار قراردادهای باز صحبت می‌کند، نه درباره تعداد معامله‌گران یا نسبت خالص Long و Short. هر قرارداد باز یک طرف Long و یک طرف Short دارد؛ بنابراین افزایش OI به‌تنهایی نمی‌گوید کدام سمت برنده یا «غالب» شده است. وقتی قرارداد جدیدی ایجاد می‌شود، OI افزایش می‌یابد؛ وقتی موقعیت‌های باز بسته می‌شوند، OI کاهش پیدا می‌کند.
در هر قرارداد مشتقه یک طرف Long و یک طرف Short وجود دارد. بنابراین افزایش OI به‌تنهایی نمی‌گوید بازار «چند درصد Long» شده است.
تفاوت OI و Volume
Volume می‌گوید در یک بازه چه میزان معامله انجام شده است. یک معامله می‌تواند موقعیت موجود را از یک معامله‌گر به دیگری منتقل کند بدون اینکه تعداد قراردادهای باز افزایش یابد.
OI بیشتر به اندازه موقعیت‌های باز مربوط است، در حالی که Volume به فعالیت معاملاتی در بازه موردنظر مربوط می‌شود.
OI و قیمت
تحلیل‌گران گاهی تغییر OI را همراه قیمت بررسی می‌کنند. برای مثال، افزایش قیمت همراه با افزایش OI می‌تواند با ایجاد موقعیت‌های جدید در بازار مشتقه سازگار باشد.
اما این ترکیب جهت موقعیت‌ها را مشخص نمی‌کند. افزایش OI همراه رشد قیمت می‌تواند نتیجه رفتارهای مختلف معامله‌گران باشد و برای تفسیر دقیق‌تر به داده‌های دیگر نیاز دارد.
کاهش OI چه معنایی دارد؟
کاهش OI معمولاً نشان می‌دهد بخشی از قراردادهای باز بسته یا از بازار خارج شده‌اند. اگر کاهش OI هم‌زمان با یک حرکت سریع قیمت رخ دهد، ممکن است بخشی از حرکت ناشی از بسته‌شدن موقعیت‌ها باشد.
در بازارهای اهرمی، لیکوییدشدن اجباری برخی موقعیت‌ها نیز می‌تواند در تغییر سریع OI نقش داشته باشد.
OI و Funding
Funding و OI دو اطلاعات متفاوت می‌دهند. Funding درباره پرداخت دوره‌ای بین دو طرف Perpetual و شرایط قیمت قرارداد نسبت به Spot اطلاعات می‌دهد؛ OI درباره اندازه موقعیت‌های باز.
برای توضیح سازوکار Funding و محدودیت‌های تفسیر آن، Funding Rate بیت‌کوین چیست؟ را ببینید. همچنین برای فهم تفاوت بازاری که این داده‌ها در آن شکل می‌گیرند، تفاوت Spot و Futures بیت‌کوین مفید است.
وقتی این دو همراه قیمت بررسی شوند، تصویر بهتری از وضعیت بازار مشتقه ایجاد می‌شود. با این حال، هیچ ترکیب ساده‌ای تضمین‌کننده جهت آینده نیست.
OI در چند صرافی
OI یک بازار جهانی واحد نیست. داده‌های صرافی‌های مختلف می‌توانند متفاوت باشند و قراردادهای مختلف نیز مشخصات متفاوتی دارند.
در تحلیل باید مشخص شود OI مربوط به کدام دارایی، قرارداد، صرافی و واحد اندازه‌گیری است. ترکیب داده‌ها بدون توجه به این تفاوت‌ها می‌تواند گمراه‌کننده باشد.
یک چارچوب ساده
برای تحلیل OI چهار سؤال بپرسید:
- OI در چه قرارداد و کدام بازار اندازه‌گیری شده است؟
- در همان بازه قیمت چه کرده است؟
- Volume چه تغییری داشته است؟
- Funding در چه وضعیتی بوده است؟
این چارچوب کمک می‌کند OI را از یک عدد مستقل به بخشی از تصویر بازار تبدیل کنیم.
یک مثال عددی از OI
فرض کنید در یک قرارداد، OI از ۵۰۰ میلیون دلار به ۶۰۰ میلیون دلار افزایش پیدا می‌کند. این تغییر یعنی ارزش موقعیت‌های باز بیشتر شده است؛ اما از این عدد نمی‌توان نتیجه گرفت که ۱۰۰ میلیون دلار سرمایه تازه به شکل خالص وارد سمت Long شده است. هر قرارداد همچنان یک طرف Long و یک طرف Short دارد.
برای تفسیر بهتر، باید هم‌زمان رفتار قیمت، حجم و Funding را بررسی کنیم و بدانیم OI مربوط به کدام قرارداد و کدام صرافی است.
چند ترکیب رایج قیمت و OI
- قیمت صعودی + OI صعودی: می‌تواند با ایجاد یا افزایش موقعیت‌های باز همراه باشد؛ جهت دقیق موقعیت‌ها از OI مشخص نمی‌شود.
- قیمت نزولی + OI صعودی: می‌تواند با افزایش فعالیت در موقعیت‌های باز هنگام افت قیمت سازگار باشد.
- قیمت صعودی + OI نزولی: ممکن است با بسته‌شدن برخی موقعیت‌های باز هم‌زمان باشد.
- قیمت نزولی + OI نزولی: می‌تواند با خروج یا بسته‌شدن موقعیت‌های باز همراه باشد.
این ترکیب‌ها چارچوب توصیفی‌اند، نه قوانین قطعی. برای فهم علت حرکت باید داده‌های بیشتری بررسی شود.
جمع‌بندی
Open Interest اندازه موقعیت‌های باز در بازار مشتقه را توصیف می‌کند و با Volume تفاوت دارد. افزایش یا کاهش آن می‌تواند برای فهم تغییر وضعیت اهرم و موقعیت‌های بازار مفید باشد، اما به‌تنهایی جهت Long یا Short و آینده قیمت را تعیین نمی‌کند.
OI را همراه قیمت، حجم و Funding و با توجه به قرارداد و صرافی موردنظر تفسیر کنید.
این مطلب آموزشی و تحلیلی است و توصیه قطعی برای خرید، فروش یا شرط‌بندی نیست.
منابع
این مطلب با هدف آموزش و تحلیل تهیه شده است و نباید به‌عنوان توصیه قطعی برای خرید، فروش یا شرط‌بندی تلقی شود.
